Tig rov mus xav txog yav tom ntej thiab 9 lub noob nplej (Back to the future)

Tig rov mus xav txog yav tom ntej thiab 9 lub noob nplej.

Noob nplej yog lub zog txhawb siab rau txheej neeg tom ntej kom muaj kev cia siab, txawj txhim kho lub neej kom zoo, tsim kom muaj kab lis kev cai thiab txuag txhua yam nyob ib puag ncig.

Yog tias hauv koj lub phaj tsis muaj mov lawm, koj lub neej yuav zoo li cas ?

Yog qhov cov neeg As Xias xav tsis txog thiab yuav tshwm sim tsis tau. Tab sis thov koj xav tias yog ib hnub twg koj tig mus saib ntawm koj lub rooj noj mov, lub phaj uas ib txwm muaj mov puv nkaus tsis muaj lawm. Tsis yog tias mov tag, tab sis yog txoj kev cia siab ntawm cov neeg cog nplej tsuag lawm.

Xyoo 1961, cov poj niam neeg toj siab nyob hauv lub xeev Phayao, nyob Thaib qaum teb. Raug ntiab tawm hauv lawv tej liaj teb kom mus ua hauj lwm nyob hauv tej tuam tsev tsim toob xib uas cov tswv xav kom lawv tau nyiaj xwb, ces cov poj niam ib txhia raug quab yuam mus ua niam ntiav. Qhov no yog qhov tseeb thiab phem kawg uas tshwm sim los ntawm cov neeg siv nyiaj txiag txhawb nqa cov nom tswv lub sij hawm ntawd. Tab txawm ntsib tej kev nyuab siab li no, tsis kav cov poj niam kuj maj mam sawv tau rov los pib dua lub neej thiab lawv nrhiav lub tswv yim tshiab hauv kev loj hlob. Lawv txoj kev ua neej tau txais lub zog txhawb siab los ntawm 9 lub noob nplej. Yog ib co noob nplej dog dig xwb, tab sis tseem ceeb tshaj plaws. Nws qhia kom peb paub txog qhov muaj nqis hauv lub neej.    

Txiv Plig Niphot Thienvihan uas nws yog ib tug Txiv Plig Kav Tos Liv Bétharram, nws ua hauj lwm nyob hauv lub Cheeb Koom Txoos Chiangmai los tau 50 xyoo. Nws tau ua tib zoo xav txog cov mov uas peb niaj hnub noj, ces nws xav tias nplej yuav tsum tuag 3 zaug kom peb muaj txoj sia. Nws lub tswv yim thoob tsib no yog qhia txog neeg lub neej thiab yam ntuj tsim. Txhua zaus nplej tuag tsis tau txhais tias tag lawm, tab sis yog kev rov pib dua tshiab hauv txoj sia. Cov lus no qhia lub ntsiab kom peb paub txog kev sib hlub sib pab thiab sib vam khom. Nws yog qhov sawv daws ntsia tsis pom nyob hauv lub neej niaj hnub.

Kev tuag thawj zaug : Thaum cov noob nplej raug coj mus faus av. Lub noob nplej nws yuav txawj lwj txawj xeev nyob hauv kev loj hlob, kom ciaj ua ib tsob nplej tshiab. Yog lub Cim ntawm kev rov pib dua tshiab thiab yog lub noob tiag ntawm kev muab tus kheej ua kom lwj yug neeg lub neej tom ntej.

Kev tuag zaum ob : Tom qab hlais thiab sau nplej tas lawm, cov quav nplej kuj tsis raug muab pov tseg. Vim yuav tsum siv coj mus pub tsiaj thiab siv ua chiv. Qhov no qhia txog qhov tseem ceeb ntawm nplej raws li ntuj tsim.  

Kev tuag zaum peb : Nplej raug luam tawm los, raug tuav ua txhuv thiab ua mov yug neeg txoj sia. Kev muab tus kheej ua li no, yog ua kom neeg muaj txoj sia nyob. Yog lub Cim hais txog neeg thiab mov.

Kev muaj feem cuam txog qhov tob ntawm Txiv Plig Niphot thiab zej zog, qhia txog lub neej Kav Tos Liv hauv kev khuv leej thiab kev sib fim. Kev paub los ntawm kev soj ntsuam hauv kev teev hawm ntawm nws, pab txuas nrog kab lis kev cai thiab fab ntsuj plig ua ke. Tsim kev kawm nyob hauv kev ua tawm hauv zej zog.

Tom qab tsov rog Nyab Laj tiaj tus, Thaib teb tau tsim cov tsev tsim toob xib nyob hauv xyoo 1960. Yog muab kev lag luam los ua qhov tseem ceeb thiab hais tias :

“Hauj lwm yog nyiaj”, thiab muab nyiaj txiag los ua qhov chaw sov siab.   

Tej kev pauv ntxeev no ua kom cov poj niam nyob toj siab raug mus ua hauj lwm nyob hauv tej tsev tsim toob xib nyob hauv nroog. Ua rau lawv plam kev ua noj ua haus hauv liaj teb. Coob leej raug quab yuam ua hauj lwm thiab saib tsis taus, los yog raug quab yuam kom ua niam ntiav, ces lawv txoj kev npau suav piam tas tsis raws siab xav. Lub cuab yim neej sib tawg thiab muaj tus kab mob AIDS tshwm sim.

Kev nrhiav nyiaj txiag ua rau lub neej hauv zej zog ntawm tus kheej yuav tsum vam txog tej kev lag luam tsis ncaj ncees. Rhuav tshem kev sov siab thiab lub meej mom hauv kab lis kev cai.

Txiv Plig Niphot cov hauj lwm hais txog kev txhim kho zej zog, qhov loj yog tsim kom tus kheej muaj meej mom thiab muaj nqis nyob hauv cov neeg raug tso tseg los ntawm kev pauv ntxeev hauv tej tsev tsim toob xib. Txhib hais txog nws “9 lub noob nplej” kom ua tus cag hauv kev ua hauj lwm txhim kho kev lag luam thiab fab ntsuj plig. Nyob hauv tsoom pej xeem uas tag kev cia siab, lawv pom Txiv Plig Niphot lub tswv yim thoob tsib hais txog kev hwm nplej uas yog “9 lub noob npej”.

Lub tswv yim no txhib txog fab ntsuj plig thiab nplej ntau dua kev nplua nuj fab nyiaj txiag. Ces cov poj niam lawv thiaj xuas nyiaj nchuav ua tej lub noob nplej, kom tau ua lub Cim nco txog qhov muaj nqis ntawm nplej thiab muab siab rau tawm tsam lwm yam uas yog neeg tsim. Lub tswv yim thoob tsib no yog qhov sawv cev ntawm kev ntseeg tias : “Mov muaj nqis dua nyiaj txiag”.

Txhua txhia lub mov, yog hais txog qhov muaj nqis ntawm lub neej uas sib faib noj sib faib haus thiab lub neej hauv zej zog, xws li :

Rau tsev neeg noj – kom muaj noj muaj haus thiab txawj faib rau luag tej.

Rau kev saib xyuas tsev neeg – kom tau qhia txog kev nyiam kev hlub, kev muab siab rau thiab kev sib koom siab hauv lub cuab yim neej.

Rau kev tos txais qhua – kom tau pom txog qhov muaj nqis ntawm kev tos txais thiab kev khuv leej.

Rau kev pab cov pluag – kom pom txog kev nyiam kev hlub thiab kev sib pom dej siab.

Rau kev tsim kom zej zog muaj zog – kom sib pab sib koom tes ntxiv mus.

Rau kev lag luam thiab kev sib pauv – kom tau kev txhawb nqa kev sib vam khom thiab kev lag luam kom sib luag.

Rau kev cai dab qhuas thiab kev kawm – kom tau nqis peev hauv kev noj qab nyob zoo fab ntsuj plig thiab ua zoo pab luag tej.

Rau kev hwm poj yawm txwv koob – kom txawj hwm thiab txawj nco txog cov tuag ua ntej lawm. 

Rau kev txhawb nqa zej zog uas muaj kev cia siab – kom kev txhawb dej siab ua kev sib koom tes, kev vam meej thiab txhim kho Tswv Ntuj lub nceeg vaj.

Txiv Plig Niphot li keeb kwm yog hais txog nws txoj kev kawm nyob Pis Naas thiab hauv lub Koom Haum txhim kho tib neeg, uas yog muab kev ntseeg thiab kev ua hauj lwm hauv zej zog los sib xyaws ua ke. Kev ua tus coj ntawm nws, ua kom pom txog kev ntseeg yog lub zog txhawb siab kom muaj kev pauv ntxeev hauv zej zog mus rau qhov zoo tau li cas.

Cov poj niam nyob hauv lub xeev Phayao tau txais lub tswv yim thoob tsib no los ntawm Tam Tor qhov ua tiag tiag. Yog ib qho kev ua los ntawm tus neeg txom nyem nyob hauv zej zog uas tsis qhia npe, nws hais txog kev muab txhiam xws noj thiab toob xib coj mus pov tseg hauv zej zog. Kev pub uas tsis pub lwm tus neeg paub, yog pab txuag tus neeg txais lub meej mom thiab ua kom muaj kev xav ntau dua kev sib vam khom. Kev ua zoo uas tsis pub lwm tus paub no, qhia txog lub ntiaj teb kev pub, xws li cov kev teev hawm pub rau luag tej. Yog hais txog lub meej mom, kev khuv leej thiab kev sib koom tes hauv zej zog.   

Txiv Plig Niphot qhia kom pom txog lub tswv yim thoob tsib “9 lub noob nplej”, tuaj yeem ua kev txhawb siab kom muaj kev lag luam nyob mus li uas hais txog kev txuag siv yam ub yam no thiab kev sib txuas ua ke hauv kev lag luam.

Tej khib nyiab yuav tsawg dua qub, yog tias muab rov los ua dua. Thiab muab coj los siv dua tshiab kom lub neej siv tej xyoob ntoo tau zoo nyob. Qhov no yog hais txog tawv ntoo, tus ntoo thiab tej yam xuas ntoo ua. Kom tau muab rov los siv dua ua qhauv tsiaj, ua chiv thiab ua taws rauv. Tas ib tsoom neeg nyob ntiaj teb tuaj yeem muab lub tswv yim no los siv nyob hauv tej yam uas pom tias muaj ntau luam thuam. Tsim kev sib pauv los yog tsim cov Koom Haum txhawb nqa kev noj haus ua ke. Sib faib tej cuab yeej cuab tam ua liaj ua teb uas txhawb nqa zej zog thiab txhob ua teeb meem rau txhua yam nyob ib puag ncig. “9 lub noob nplej” yog hais txog qhov tseem ceeb thiab muaj nqis ntawm txhua yam nroj tsuag xyoob ntoo. Txhawb dej siab rau kev cog, kev noj thiab kev tu txhiam xws noj. Kev noj thiab paub lees txais txog qhov tias yus tau noj yog vim dab tsi. Tej tais diav tsis txhob muab los siv noj ntau dhau thiab ua kom cov txhiam xws seem muaj tsawg. Yog tias kev ua liaj ua teb muab siab rau txog txhua yam nyob ib puag ncig, mas yuav tshais ib kauj ruam ntxiv nyob hauv txhua yam tseem ceeb uas nqis tes ua. Xws li kev ua liaj ua teb, kev cog qoob loo sib hloov thiab kev txuag tej niam dej. Lub tswv yim “9 lub noob nplej” qhia peb txog kev sib raug zoo ntawm neeg thiab txhua yam ntuj tsim. Yog kev txhawb nqa kev nyob ua ke kom sib haum xeeb. 

Kev txhim kho txheej tshiab kheev kheev muab kev loj hlob ua qhov tseem ceeb ntawm cov tuam tsev tsim toob xib ntau dua kev txuag xyoob ntoo. Nws yog kev ua rau tej zej zog thiab chaw nyob tsis muaj xyoob ntoo. Zej zog yuav muab lub tswv yim uas txuag tib neeg lub neej thiab txuag txhua yam ib puag ncig tso hauv kev hwm txhua yam ntuj tsim, xws li cov dej ntws thiab hav zoov nroj tsuag.

Dhau no lawm, kev tsuj xeeb thiab kev txuag tej kab lis kev cai hauv zej zog, xws li hauv lub caij cog nplej uas siv dej xws li txheej thaud. Nws yuav pab kom muaj txiaj ntsim qab hau hauv tej kev cai thiab txhua yam nyob ib puag ncig. Zej zog lub tswv yim tuaj yeem coj mus ua thiab txhim kho cov neeg txheej tshiab tau. Cov neeg uas raug tso tseg nyob thoob ntiaj teb, tuaj yeem hloov lawv kom haum rau tej yam uas muaj ntsis zoo ib yam. Zaj hais txog “9 lub noob nplej” tshwm sim, yog lub zog txhawb siab rau lwm cov zej zog nyob thoob lub teb chaws. Kom rov tig los xav thiab qhuas txog nyias tej kab lis kev cai. Kom sawv daws ntsia pom txog qhov ruaj khov thiab yeej tej kev nyuab hauv lub neej los ntawm kev lag luam thiab cov neeg txheej tshiab.

Cov lus no qhia txog ib tsoom neeg nyob thoob ntiaj teb, qhia kom neeg nco ras txog lub cuab tam hauv nyias tej kab lis kev cai thiab daws cov teeb meem zim txwv no. Lub tswv yim ntawm “9 lub noob nplej”, saib zoo li yog qhov dog dig xwb, tab sis yog kev qhia uas muaj nqis heev. Tab txawm kev sib faib me me xwb, tsis kav nws kuj ua kom zej zog ruaj khov thiab sib koom tes tau.

Cov poj niam hauv lub xeev Phayao ua kom pom tias : kev sov siab tsis yog nyob ntawm yus tej nyiaj txiag. Tab sis yog kev sov siab uas lub siab npaj tseg thiab txaus siab rau yam yus muaj. “9 lub noob nplej” tsis yog cov txhiam xws niaj hnub noj hauv tsev neeg nyob Thaib teb xwb, nws tseem yog lub Cim ntawm kev sib nyiam sib hlub, kev sib koom tes thiab kev sib haum xeeb hauv yim neeg nrog zej zog thiab.

Kev sib faib mov noj nyob hauv yim neeg los yog kev pab lwm tus thaum lawv ntsib kev nyuaj siab, ua kom pom txog qhov muaj nqis ntawm tus cag hauv cov noob nplej no.

Li ntawd, mov tsis yog ua kom lub cev muaj zog xwb, nws tseem ua kev sov siab hauv tus cuj pwm thiab. Suav tau tias yog lub cuab tam fab kab lis kev cai Thaib uas coj los tau ntau tiam neeg. Kev nug xws li cov neeg Thaib nug kam tias :

“Puas tau noj mov ?” Yog kev sib tham zoo li yog phooj ywg thiab yog lo lus nug tiag tiag ntawm qhov yus nug ib tus neeg twg. Nyob hauv lub ntuj uas sib tw nrog kev lag luam, ua kom tau paj ntau thiab tau txiaj ntsim los ntawm tib neeg. Lub tswv yim “9 lub noob nplej” yog qhov qhia neeg lub siab txog yam muaj nqis me me uas neeg ntsia tsis pom. Qhov uas Txiv Plig Niphot faib lub tswv yim “9 lub noob nplej” no, cov neeg mus tsham lub tsev sim cog thiab kev xyaum ntawm cov neeg ntseeg tej kab lis kev cai nyob Chiangmai, yog qhov chaw qhia txog lub tswv yim txhawb siab rau txheej neeg tom ntej. Kom vam meej fab kev lag luam, kev txuag kab lis kev cai, kev sib koom tes txuag txhua yam nyob ib puag ncig, thiab muaj kev cia siab.

Lub tswv yim no yog lub Cim ntawm kev paub txaus thiab kev txhim kho zej zog yav tom ntej, kom muab qhov tseem ceeb ua lub siab ntsws chaw nyob thiab pab txuag txhua yam nyob ib puag ncig. Kev qhia lub tswv yim no rau txheej neeg tom ntej, kom ua qhov tseem ceeb hauv kev txuag Thaib tej kab lis kev cai, thiab txhawb nqa kev ua lub neej hwm neeg thiab hwm txhua yam ntuj tsim.

“9 lub noob nplej” tsis yog zaj hais txog yav tag los xwb, nws tseem yog kev daws teeb meem yav tom ntej thiab. Nws coj kev thaj yeeb, kev sov siab thiab kev hloov pauv rov qab los rau peb lub neej.

Kwv tij Hmoob sawv daws ! Hnub no zaj hais txog “9 lub noob nplej” peb tham los txaus li no xwb. Thov kom “9 lub noob nplej” uas peb hais no nthaw kaus thiab nrhau cag nyob hauv nej nruab siab, kom nej txawj ua cov hauj lwm zoo pab luag tej thiab txawj pub mov rau cov neeg pluag txom nyem noj. Thov nco ntsoov tias nplej tuag 3 zaug, kom peb muaj txoj sia. Nyob zoo nej sawv daws !